{"id":1500,"date":"2012-08-10T02:18:49","date_gmt":"2012-08-10T02:18:49","guid":{"rendered":"http:\/\/xosecounhago.com\/?p=1500"},"modified":"2015-11-16T09:35:15","modified_gmt":"2015-11-16T09:35:15","slug":"cruceiro-de-capela-das-travesas-coia","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/xosecounhago.com\/?p=1500","title":{"rendered":"Cruceiro de Capela das Travesas (Coia)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Localizaci\u00f3n<\/h3>\n

(Ver en Goolge Maps<\/a><\/strong>)<\/p>\n

Praza do Emigrante, nas Travesas, no comezo da avenida de Castelao. Unha contorna de numeroso tr\u00e1nsito de persoas que pasan ao seu car\u00f3n, nun lugar de encontro e referencia nesta emblem\u00e1tica praza de Vigo.<\/p>\n

Descrici\u00f3n<\/h3>\n

Estamos ante unha tipolox\u00eda especial de cruceiro. Son os chamados cruceiros de capela ou de Loreto, en referencia \u00e1 capela que vai baixo a cruz e \u00e1 posible adscrici\u00f3n da imaxe mariana do seu interior. Son propios da zona do Barbanza, estend\u00e9ndose puntualmente ata a zona de Rois. No noso concello temos dous exemplares realizados como modelos representativos deste estilo art\u00edstico e non como modelos propios da nosa zona. O outro exemplo do noso concello que se asemella a esta tipolox\u00eda \u00e9 o cruceiro da Fonta\u00ed\u00f1a<\/strong><\/a>, en Coruxo.<\/p>\n

A descrici\u00f3n vai ser interesante en canto aos contrastes e diferenzas que imos salientar entre estes cruceiros e os que son propios da nosa bisbarra.<\/p>\n

Base<\/h4>\n

Cadrada cun chanzo, sobre a que se alza un pedestal c\u00fabico liso. Nunha das caras cont\u00e9n a seguinte inscrici\u00f3n: \u201cAVENIDA DE CASTELAO 1981\u201d. Esta inscrici\u00f3n fai referencia a que se atopa no comezo desta avenida da cidade.<\/p>\n

\"\"<\/a>Fuste<\/h4>\n

O fuste deste tipo de cruceiros \u00e9 moito m\u00e1is voluminoso ca os tradicionais varais que co\u00f1ecemos. De feito, podemos dicir que en lugar de fuste pos\u00faen un groso piar, menos alto e esvelto. Habitualmente son de secci\u00f3n octogonal regular en todas as caras ou de forma cadrada achafranada, como \u00e9 o caso deste exemplo vigu\u00e9s.<\/p>\n

Este fuste presenta uns elementos decorativos nos extremos dos chafr\u00e1ns con forma de vieiras, catro na parte inferior sobre o pedestal, e catro na parte superior, marcando o comezo dun pequeno capitel plano de catro caras, que serve de base para a capela que leva encima.<\/p>\n

Na parte central do fuste atopamos outro elementos decorativo que non ten unha intenci\u00f3n relixiosa como sucede nos varais tradicionais de calquera dos cruceiros galegos, sen\u00f3n que ten unha funci\u00f3n puramente art\u00edstica e mesmo literaria xa que fai referencia a unha das grandes obras de Castelao: \u201cAs cruces de pedra na Galiza\u201d. Representa un libro aberto no que figura o t\u00edtulo desta obra insigne da investigaci\u00f3n sobre os nosos cruceiros, publicada no ano 1949, un ano antes da morte do noso escritor. Por debaixo do t\u00edtulo da obra, nas d\u00faas p\u00e1xinas abertas deste elemento decorativo aparecen representadas varios exemplos das insculturas rupestres que el recolleu na s\u00faa obra, concretamente na p\u00e1xina 16 do orixinal, pertencentes ao numerosos gravados rupestres que dende a prehistoria vi\u00f1eron representando figuras cruciformes na nosa tradici\u00f3n cultural.<\/p>\n

Normalmente neste tipo de cruceiros a figura que pode aparecer representada no fuste \u00e9 un anxo con \u00e1s.<\/p>\n

\"\"<\/a>Capela ou fornelo<\/h4>\n

O capitel destes cruceiros aparece substitu\u00eddo por un fornelo aberto \u00e1 fronte consagrado a unha devoci\u00f3n mariana. Neste exemplo de Vigo observamos que a capela vai sobre un pedestal a modo de capitel con cadanseu querub\u00edn en cada unha das caras.<\/p>\n

A capela est\u00e1 formada por tres lousas cuadrangulares con abertura frontal. As paredes exteriores deste fornelo adoitan ser lisas e sen decoraci\u00f3n.<\/p>\n

Mais outras veces presentan fermosos baixorrelevos nas caras externas, como se represetna neste exemplo art\u00edstico de Vigo. Esta decoraci\u00f3n era m\u00e1is frecuente nos cruceiros m\u00e1is antigos deste tipo (s\u00e9culos XVI-XVII), e foi desaparecendo nos posteriores (s\u00e9culos XVII-XVIII). Tam\u00e9n pod\u00edan presentar unha decoraci\u00f3n de b\u00f3las nos bordos.<\/p>\n

A decoraci\u00f3n historiada exterior destas capelas acostuma a representar figuras como a Virxe, Santiago ou calquera outra imaxe relixiosa (Cristo, San Francisco, o papa San Clemente ou San Gregorio).<\/p>\n

\"\"<\/a>No cruceiro vigu\u00e9s aparecen representadas as seguintes figuras en cada unha das caras:<\/p>\n

Unha figura franciscana, co cl\u00e1sico habito e bord\u00f3n. Chama a atenci\u00f3n as desproporcionadas dimensi\u00f3ns dos brazos e das mans, cun marcado efecto medievalizante.<\/p>\n

\"\"<\/a>Unha figura de Santiago Matamouros, con cabalo, espada nunha man e estandarte con simbolox\u00eda xacobea na outra, esmagando baixo os p\u00e9s a figura dun infiel.<\/p>\n

Unha figura de Cristo portando a Cruz cami\u00f1o do Calvario.<\/p>\n

Normalmente a capeli\u00f1a cont\u00e9n no seu interior a imaxe dunha Virxe, unha Inmaculada ou Dolorosa, soa ou co Neno Xes\u00fas no colo.<\/p>\n

\"\"<\/a>Estas capelas adoitan pechar por riba cun un teito plano rematado nun telladi\u00f1o a catro augas. Noutros exemplares o teito rem\u00e1tase nunha b\u00f3veda de can\u00f3n. Esta \u00e9 a forma que tam\u00e9n representa o cruceiro que temos en Vigo.<\/p>\n

A Cruz<\/h4>\n

Sobre estas capela er\u00edxese unha cruz coma nos cruceiros tradicionais. Normalmente s\u00f3 aparece a figura de Cristo e s\u00f3 ocasionalmente unha Piedade na parte de atr\u00e1s.<\/p>\n

No exemplar que temos en Vigo s\u00f3 aparece a figura do Cristo sobre unha cruz lisa rematada tam\u00e9n en tres extremos florenzados.<\/p>\n

A figura de Cristo aparece con cratro cravos, cos brazos en horizontal e as pernas flexionadas. A fasqu\u00eda xeral \u00e9 pouco elaborada e matizada. Salienta de toda ela a cabeza, na que se debuxa algo m\u00e1is o cabelo e o rostro.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/h3>\n

Significar en todo caso que o corpo do crucificado s\u00f3 estea fixado \u00e1 cruz polas mans, os p\u00e9s e pola zona lumbar. O torso sobresae da pedra cunha inclinaci\u00f3n cara a adiante e a flexi\u00f3n da pernas, as\u00ed como as propias pernas est\u00e1n esculpidas de forma individualizada.<\/p>\n

Valoraci\u00f3n final<\/h3>\n

Daniel R. Castelao foi un dos primeiros e mellores investigadores dos nosos cruceiros dedicando un apartado especial a estes cruceiros de capela. Dende este punto de vista, foi moi acertado colocar ao comezo da avenida que leva o seu nome un exemplo dun dos m\u00e1is fermosos exemplares de cruceiros que temos no noso pa\u00eds, con referencia expl\u00edcita no fuste ao seu libro \u201cAs cruces de pedra na Galiza\u201d.<\/p>\n

\u00c9 unha m\u00e1goa que non apareza a correspondente informaci\u00f3n ao p\u00e9 deste cruceiro tanto sobre a s\u00faa autor\u00eda (erro imperdo\u00e1bel nunha obra moderna, cando tanto lamentamos non co\u00f1ecermos a autor\u00eda da maior\u00eda dos cruceiros galegos da antig\u00fcidade), como sobre a tipolox\u00eda e caracter\u00edsticas deste cruceiros de capela.<\/p>\n

En Vigo existe outro exemplar de cruceiro de capela. Est\u00e1 situado na <\/a>praia da Fonta\u00ed\u00f1a<\/a> en Coruxo, sobre o mar.<\/p>\n

M\u00e1is informaci\u00f3n<\/h3>\n

Galipedia, \u201cCruceiro de capela<\/a>\u201d<\/p>\n

Galer\u00eda de imaxes<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Orixe<\/h4>\n

Os exemplares hist\u00f3ricos datados abranguen os s\u00e9culos XVI, XVII e XVIII.<\/p>\n

A maior\u00eda corresponden ao s\u00e9culo XVII.<\/p>\n

Hai discrepancias en canto \u00e1 orixe desta tipolox\u00eda de cruceiros de capela.<\/p>\n

Unha teor\u00eda afirma que a s\u00faa orixe hai que buscala nos cruceiros g\u00f3ticos, tomando como referencia o voluminoso capitel que os caracterizaba con imaxes decorando as s\u00faas catro caras.<\/p>\n

Outra das teor\u00edas fala da influencia das ordes mendicantes, moi devotas da figura da Virxe, especialmente a orde franciscana, presente en moitos destes cruceiros e tam\u00e9n neste exemplar que temos en Vigo.<\/p>\n

Por outra banda, alg\u00fans destes cruceiros presentan a advocaci\u00f3n \u00e1 Virxe de Loreto, de influencia italiana e que se tomou como protectora contra as incursi\u00f3ns piratas nas nosas costas. Esta advocaci\u00f3n mariana fixo pensar polo tanto nunha orixe destes cruceiros vencellados a esta protecci\u00f3n espec\u00edfica. Mais hai autores que discrepan sobre esta orixe xa que advocaci\u00f3n italiana desta santa rem\u00f3ntase ao ano 1587 e alg\u00fans destes cruceiros da nosa terra son m\u00e1is antigos ca a data de inicio desta advocaci\u00f3n nacida en Italia.<\/p>\n

Non deixa de haber tam\u00e9n quen os vencella cos rollos ou picotas existentes por Espa\u00f1a, tam\u00e9n presentes en Portugal baixo o nome de Pelourinhos.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u00c1 parte das teor\u00edas sobre a s\u00faa orixe tam\u00e9n se recolleron pr\u00e1cticas propiciatorias para a protecci\u00f3n dos pescadores contra as inclemencias do mar. Cando se desexa o feliz regreso dos mari\u00f1eiros, ben dunha longa traves\u00eda ou dunha xeira de galerna, os familiares viran a imaxe mariana do interior do fornelo cara ao lugar por onde ha de vir o barco que trae os seus seres queridos.<\/p>\n

Outras pr\u00e1cticas que se vinculan a estes cruceiros son as realizadas por mulleres na procura da propiciaci\u00f3n do amor, depositando flores ao seu car\u00f3n, ou deixando trenzas do cabelo, segundo recolle o propio Castelao. Outro tipo de pr\u00e1cticas procuran o bo parto atando unha peza de roupa da parturiente ao cruceiro que non ser\u00e1 retirado ata o seu propicio desenlace. Tam\u00e9n se emprega nalg\u00fans destes cruceiros a pr\u00e1ctica de facer un lazo vexetal no cruceiro cando se quere recuperar un obxecto ou animal extraviado.<\/p>\n

Navegadores GPS<\/h3>\n

Podedes introducir o lugar onde est\u00e1 no voso navegador GPS<\/a>.<\/p>\n

(Se necesitades converter o arquivo .GPX xen\u00e9rico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit<\/a>, e despois > Men\u00fa Herramientas>Conversor de paquetes).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Localizaci\u00f3n (Ver en Goolge Maps) Praza do Emigrante, nas Travesas, no comezo da avenida de Castelao. Unha contorna de numeroso tr\u00e1nsito de persoas que pasan ao seu car\u00f3n, nun lugar de encontro e referencia nesta emblem\u00e1tica praza de Vigo. Descrici\u00f3n Estamos ante unha tipolox\u00eda especial de cruceiro. Son os chamados cruceiros de capela ou de […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[47,5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1500"}],"collection":[{"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1500"}],"version-history":[{"count":22,"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1970,"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1500\/revisions\/1970"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/xosecounhago.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}